Turkuć podjadek – podziemny szkodnik ogrodów

Wyobraź sobie, że pewnego ranka przeglądasz swój warzywnik i trafiasz na małe kopczyki ziemi. Na pierwszy rzut oka wyglądają jak ślady kretów, ale to nie kret – to turkuć podjadek (owad z rzędu prostoskrzydłych) drążący podziemne tunele. Dorosły osobnik osiąga około 6–7 cm długości i ma masywne, łopatkowate przednie kończyny z kolcami, które wyglądają jak ziemne łopaty. Ciało turkucia jest ciemnobrązowe i pokryte twardym pancerzem – przypomina więc skrzyżowanie świerszcza i kreta.

Larwy turkucia podjadka

Larwy turkucia podjadka początkowo znacznie różnią się od dorosłych. Larwa turkucia po wykluciu jest biała, drobna i pozbawiona skrzydeł. Ma wyraźne odnóża, którymi porusza się pod ziemią. Z czasem jednak ciemnieje i rośnie do rozmiarów dorosłego owada. Młode larwy żerują pod ziemią pod opieką matki i zwykle nie opuszczają jej ochrony przed pierwszą zimą

Cykl życia i zachowanie

Turkuć spędza większość życia w tunelach pod ziemią. Wiosną i latem samice wykopują duże komory lęgowe i składają w nich do kilkuset jaj. Po około 3–4 tygodniach z jaj wylęgają się larwy, które przez pierwszą jesień pozostają pod opieką matki. Następnie młode osobniki drążą własne korytarze na głębokość ok. 0,5–1 m i tam przezimowują. Pełny cykl życiowy turkucia trwa zwykle około 2 lat.

Ślady obecności: gniazda i dziury

Obecność turkucia w ogrodzie łatwo rozpoznać po ziemnych kopczykach i małych otworach w glebie. Gniazdo turkucia jest często widoczne jako niewielki, kopułkowaty kopczyk ziemi – to właśnie przez taki kopiec drąży on swoje kryjówki. Zazwyczaj kopie tuż pod powierzchnią, choć tunele mogą sięgać głębiej. Innym sygnałem są maleńkie otworki na powierzchni gleby, będące wejściami do tuneli turkucia podjadka. Znalezienie takich śladów – szczególnie w pobliżu młodych roślin – to niemal pewny dowód jego obecności.

Czy turkuć podjadek jest groźny?

Dla człowieka turkuć praktycznie nie stanowi zagrożenia – jego ugryzienie może być bolesne (ma silne szczęki), ale nie wstrzykuje jadu, więc rana szybko się goi. Turkuć jest natomiast poważnym szkodnikiem roślin. Owady te żerują na korzeniach i bulwach warzyw oraz roślin ozdobnych, a podgryzając korzenie zaburzają transport wody i składników – co prowadzi do więdnięcia i obumierania roślin. Przy dużej populacji turkuci mogą znacząco obniżyć plony, szczególnie u młodych siewek.

Naturalni wrogowie turkucia podjadka

Krety (talpy): drapieżne ssaki żyjące w tych samych tunelach, które często wygrzebują i zjadają larwy turkucia.
Jeże: dzięki kolczastemu pancerzowi potrafią wykuć dorosłe osobniki z gleby i pożywiać się nimi.
Ryjówki: małe ssaki o doskonałym węchu, które wykopują turkucie spod ziemi i zjadają je.
Ptaki (np. kosy, dudki): rozgrzebują ziemię silnymi dziobami, wypłaszając turkucie i wyciągając je z kryjówek.

Zwalczanie turkucia podjadka

Najskuteczniejsze metody to te ekologiczne:

Pułapki: wkopane pionowo w ziemię wiaderka lub rury wypełnione wodą – turkucie wpadają do środka i nie mogą wyjść (Opcjonalnie można dodać niewielki dodatek płynu, by zmniejszyć napięcie powierzchniowe.)
Pułapka obornikowa: jesienią wkopujemy dołek wyłożony folią i wypełniony końskim obornikiem. Turkucie chętnie w nim zimują – po zimie usuwamy zawartość (razem z zasiedlającymi ją owadami).
Niszczenie gniazd: latem (czerwiec–lipiec) zalewamy wejścia do tuneli olejem jadalnym. Owady zostaną wypchnięte na powierzchnię, gdzie łatwo je złapać.
Preparaty z nicieniami: biologiczne środki do gleby zawierające pasożytnicze nicienie skutecznie eliminują larwy turkucia. Nicienie wprowadzamy do wilgotnej ziemi (np. po deszczu) – likwidują turkucia „od środka”.
Roślinne repelenty: turkucie nie tolerują zapachu czarnej olchy. Opryskiwanie lub podlewanie roślin wywarem z kory olchy skutecznie je odstrasza. (Dostępne są też preparaty z ekstraktami roślinnymi dedykowane temu szkodnikowi.)
Ograniczenie chemii: nie ma standardowych insektycydów zarejestrowanych specjalnie na turkucia. Zamiast tego stosuje się powyższe metody oraz preparaty biologiczne (nicienie). Chemię na inne szkodniki traktuj jako profilaktykę – na turkucia działa słabo.

Czego nie lubi turkuć podjadek?

Rośliny odstraszające: turkucie unikają zapachu czarnej olszy oraz korony cesarskiej i szachownicy kostkowatej. Sadzenie tych roślin w pobliżu warzywnika może zniechęcić intruza do zadomowienia się.
Wywar z kory olchy: silny zapach olchy działa jak naturalny repelent. Podlewanie lub spryskiwanie gruntu roztworem z kory olchy trzyma turkucie z dala od posadzki.

Podsumowanie

Działaj ekologicznie. Obserwuj ślady (kopczyki, dziurki) oraz stosuj pułapki, nicienie i rośliny odstraszające. Dzięki temu zmniejszysz populację turkucia podjadka, nie szkodząc pożytecznym zwierzętom i roślinom. Ogród pozostanie zdrowy i wolny od niechcianych lokatorów.