Przycinanie drzew owocowych. Jak i kiedy wykonać

​Marzysz o obfitych zbiorach soczystych jabłek, słodkich gruszek czy aromatycznych śliwek prosto z własnego ogrodu? Kluczem do sukcesu jest odpowiednie przycinanie drzew owocowych. To właśnie ten zabieg decyduje o zdrowiu drzew, ich kształcie oraz ilości i jakości owoców. Niezależnie od tego, czy masz do czynienia z młodymi sadzonkami, czy z wieloletnimi okazami, właściwe cięcie pozwoli Ci cieszyć się bujnym i zdrowym sadem. W tym poradniku krok po kroku przeprowadzę Cię przez tajniki przycinania najpopularniejszych drzew owocowych w polskich ogrodach, takich jak jabłonie, grusze, śliwy, czereśnie, wiśnie, brzoskwinie i morele. Dowiesz się, kiedy i jak przycinać drzewa różnych typów – od karłowych po tradycyjne odmiany – aby osiągnąć najlepsze efekty. Zacznijmy wspólnie tę fascynującą podróż do świata sadownictwa, która przyniesie Ci satysfakcję i obfite plony!

Dlaczego przycinanie drzew owocowych jest ważne

Regularne cięcie drzew owocowych przynosi wiele korzyści:​

• Zdrowie drzewa: Usuwanie chorych, uszkodzonych czy martwych gałęzi zapobiega rozprzestrzenianiu się chorób i szkodników.​
• Lepsze owocowanie: Prześwietlanie korony zwiększa dostęp światła do wnętrza drzewa, co sprzyja lepszemu dojrzewaniu owoców.​
• Kontrola wzrostu: Formowanie korony pozwala na utrzymanie odpowiedniego kształtu i wielkości drzewa, co ułatwia zbiór owoców.​

Kiedy powinno się przycinać drzewa owocowe

Termin przycinania drzew owocowych zależy od ich gatunku i wieku. Na przykład, jabłonie i grusze najlepiej przycinać w okresie od lutego do marca, podczas gdy śliwy, brzoskwinie, czereśnie i wiśnie zaleca się przycinać po owocowaniu, na przełomie lipca i sierpnia. Poniżej przedstawiam orientacyjne terminy przycinania popularnych drzew owocowych w Polsce:

Gatunek drzewa	Termin cięcia głównego	Uwagi
Jabłoń	Luty – marzec	Cięcie zimowe pobudza wzrost; cięcie letnie (lipiec – sierpień) prześwietla koronę.
Grusza	Luty – marzec	Podobnie jak jabłoń; unikać cięcia jesienią.
Śliwa	Marzec	Cięcie wiosenne; unikać cięcia w okresie mrozów.
Wiśnia	Lipiec – sierpień	Cięcie po zbiorach owoców; zmniejsza ryzyko chorób grzybowych.
Czereśnia	Lipiec – sierpień	Cięcie po zbiorach; unikać cięcia w okresie mrozów.
Brzoskwinia	Marzec – kwiecień	Cięcie przed lub tuż po kwitnieniu; usuwać pędy uszkodzone przez mróz.
Morela	Kwiecień	Cięcie wiosenne; usuwać pędy uszkodzone przez mróz.

Jeśli masz w ogrodzie drzewa owocowe, ich regularne przycinanie to klucz do obfitych i zdrowych plonów. Najlepszym czasem na cięcie jest zima, przedwiośnie, wiosna i lato – z wyłączeniem jesieni, ponieważ jesienne przycinanie może osłabić odporność drzewa na mróz i spowodować nadmierny wzrost wilków w kolejnym sezonie.

Zimowe i wczesnowiosenne cięcie to najpopularniejsza metoda. W dużych sadach prace ruszają już w styczniu i trwają do kwietnia. Jeśli zdecydujesz się na cięcie w styczniu lub lutym, pamiętaj, by najpierw przyciąć gatunki odporne na mróz (np. jabłonie), a dopiero później te bardziej wrażliwe, jak brzoskwinie czy morele. Jeżeli podejrzewasz uszkodzenia mrozowe, wstrzymaj się do momentu, aż drzewa zaczną wypuszczać pąki – wtedy łatwiej ocenisz, które pędy trzeba usunąć.

Cięcie wiosenne, zaraz po kwitnieniu, osłabia wzrost drzewa, ale pobudza je do lepszego owocowania i poprawia wybarwienie owoców. Jeśli masz młode drzewka, możesz je przycinać w ten sposób przez pierwsze 3–4 lata, gdy formujesz ich koronę. Najlepsze efekty uzyskasz, wykonując cięcie 7–14 dni po kwitnieniu i powtarzając je w kolejnych latach.

Letnie cięcie to świetna metoda ograniczania wzrostu wilków, czyli niepożądanych pędów zagęszczających koronę. W przypadku jabłoni przeprowadza się je około 3–4 tygodnie przed zbiorem, co sprawia, że owoce lepiej się wybarwiają. Drzewa pestkowe, takie jak wiśnie, czereśnie czy morele, przycinamy latem po zbiorach – to zapobiega infekcjom grzybowym i pozwala na szybsze gojenie się ran.

Jesiennego cięcia należy unikać, ponieważ zaburza ono przygotowanie rośliny do zimowego spoczynku, co może skutkować przemrożeniem i osłabieniem drzewa na wiosnę.

Regularne cięcie drzew to nie tylko sposób na obfite plony, ale też na ich zdrowie i długowieczność. Jeśli odpowiednio dopasujesz termin i metodę cięcia, Twoje drzewa odwdzięczą się dorodnymi, smacznymi owocami.

Jak przycinać drzewa owocowe

​Sposób przycinania drzew owocowych różni się w zależności od pory roku, wieku drzewa oraz jego formy (karłowe, kolumnowe, tradycyjne). Wiosną, przed rozpoczęciem wegetacji, przeprowadza się cięcie formujące i prześwietlające, usuwając chore, uszkodzone oraz krzyżujące się gałęzie, co sprzyja zdrowemu wzrostowi i obfitemu owocowaniu. Jesienią natomiast, po zakończeniu owocowania, zaleca się jedynie delikatne cięcie sanitarne, polegające na usunięciu suchych i chorych pędów, aby przygotować drzewo do zimowego spoczynku.

Młode drzewa. Przycinanie drzew po posadzeniu (formowanie korony):

• Po posadzeniu drzewek owocowych, pierwsze cięcie formujące wykonaj na wiosnę, niezależnie od tego, czy posadziłeś je wiosną, czy jesienią. Celem cięcia jest zrównoważenie korony drzewa z systemem korzeniowym, który został skrócony podczas wykopywania. To pomoże drzewku się ukorzenić i lepiej rosnąć.
• Jeśli masz drzewko z przewodnikiem, bez bocznych gałęzi, skróć je na wysokości 70-90 cm. Dzięki temu po roku uzyskasz wyraźnie zaznaczony przewodnik i pierwsze piętro korony.
• Jeśli posadziłeś drzewko, które już ma rozgałęzienia, wytnij wszystkie pędy poniżej 50 cm i skróć pozostałe boczne pędy o 1/3 ich długości. Usuń pędy, które rosną z przewodnikiem pod ostrym kątem oraz te, które są zbyt silne. Przewodnik skróć na wysokości 30-40 cm nad ostatnim bocznym pędem.
• Ważne jest, aby w przyszłości dbać o szerokie kąty między przewodnikiem a bocznymi pędami. Można to osiągnąć, przyginając pędy, co pomoże w prawidłowym kształtowaniu drzewa. Pamiętaj, że cięcie w pierwszych latach ma kluczowe znaczenie dla przyszłego wzrostu i owocowania drzewka

Przyginanie pędów drzewek na czym polega

Przyginanie pędów drzewek owocowych to ważna rzecz, bo pomaga drzewkom mieć mocną koronę i szybciej owocować. Chodzi o to, żeby pędy rosnące z przewodnika miały szeroki kąt, co sprawia, że gałęzie są stabilniejsze i nie łamią się pod ciężarem owoców. przyginanie pędów nie tylko wzmacnia drzewko i przyspiesza owocowanie, ale też ułatwia zbieranie owoców, bo rosną one na lepiej ułożonych, niższych gałęziach zamiast wysoko w koronie.

Można to zrobić na kilka sposobów, w zależności od tego, jak duże są gałązki:

• Klamerki do ubrań lub wykałaczki – najlepsze dla młodych pędów (ok. 7-10 cm). Wystarczy przypiąć klamerkę nad gałązką albo wbić wykałaczkę między pęd a pień. Po kilku tygodniach, gdy pęd zdrewnieje, można je usunąć.
• Ciężarki – sprawdzają się przy większych i twardszych pędach. Możesz zawiesić woreczek z piaskiem, kamykami albo plastikowy kubeczek z gipsem. Najlepiej robić to latem, żeby wiatr nie połamał gałęzi.
• Sznurki – bezpieczna metoda dla starszych pędów. Jeden koniec sznurka przywiązujemy do gałązki, a drugi do wbitego w ziemię kołka. Unikaj przywiązywania do gwoździa wbijanego w pień, bo to może zaszkodzić drzewku.

Dzięki przyginaniu gałęzie będą rosły mocniejsze, drzewo wcześniej zacznie owocować, a zbiór owoców będzie łatwiejszy.

Drzewa owocujące. Przycinanie drzew w kolejnych latach

Żeby drzewko owocowe rosło zdrowo i dobrze owocowało, trzeba je regularnie przycinać. Oto co warto robić w kolejnych latach:

• Usuwanie dolnych gałązek – wszystko, co wyrasta poniżej korony, czyli poniżej 50 cm od ziemi, najlepiej wyciąć. Dotyczy to też dzikich odrostów korzeniowych.
• Przerzedzanie – jeśli gałązki rosną zbyt gęsto lub pod ostrym kątem do przewodnika, warto je usunąć albo przygiąć, by korona miała ładny kształt i była stabilna.
• Ograniczenie liczby pędów – na jednym „piętrze” drzewa zostawiamy maksymalnie trzy mocne pędy. Zbyt wiele gałęzi osłabia drzewo i może prowadzić do rozłamania korony.
• Pozbywanie się słabych i uszkodzonych pędów – jeśli gałąź jest chora, złamana albo zaczyna konkurować z przewodnikiem, lepiej ją usunąć.
• Podpieranie przewodnika – jeśli drzewko rośnie krzywo albo jest na podkładce karłowej, warto je przywiązać do palika, żeby rosło prosto.

Po 3-4 latach korona powinna być już ładnie uformowana. Wtedy wystarczy tylko regularne cięcie prześwietlające – usuwamy gałęzie rosnące do środka korony, krzyżujące się lub uszkodzone. Dzięki temu drzewko będzie mocne, zdrowsze i da więcej owoców.

Jak przycinać stare jabłonie i nie tylko

Stare drzewa owocowe często mają zagęszczone korony, słabo owocują i wymagają odmłodzenia. Oto jak się za to zabrać:

• Usuń martwe i chore gałęzie – na początek wycinamy wszystko, co suche, połamane lub chore. To poprawi zdrowie drzewa i zmniejszy ryzyko chorób.
• Prześwietl koronę – jeśli gałęzie rosną zbyt gęsto, zacieniają się nawzajem i ograniczają dostęp powietrza, trzeba je przerzedzić. Usuwamy te, które krzyżują się, rosną do środka korony albo pod ostrym kątem.
• Skróć zbyt długie gałęzie – stare drzewa często mają bardzo długie, wybujałe pędy. Można je skrócić, ale nie więcej niż o 1/3 długości, żeby nie osłabić drzewa.
• Pobudź drzewo do owocowania – jeśli od lat nie owocuje, można usunąć część grubych, starych konarów, aby pobudzić je do wypuszczania nowych, owocujących pędów.
• Nie przesadzaj z cięciem! – lepiej odmładzać drzewo stopniowo, przez 2-3 sezony. Zbyt radykalne cięcie może osłabić drzewo i spowodować wyrastanie wielu nowych, niepotrzebnych pędów.

Cięcie najlepiej wykonać wczesną wiosną, zanim drzewo zacznie wypuszczać liście. Po przycięciu rany warto zabezpieczyć maścią ogrodniczą, żeby zapobiec infekcjom. Dzięki temu stare drzewo dostanie nową energię i znów zacznie dawać dobre plony.

Różne formy drzew owocowych – specyfika cięcia

• Drzewa karłowe: Ze względu na mniejszy wzrost wymagają delikatniejszego cięcia. Skup się na prześwietlaniu korony i usuwaniu pędów konkurujących z przewodnikiem.​
• Drzewa kolumnowe: Charakteryzują się wąskim pokrojem. Usuwaj pędy boczne wyrastające pod ostrym kątem oraz te, które nadmiernie się wydłużają, zachowując kolumnowy kształt.​

Techniki ciecia drzew owocowych

Przycinanie drzew to sztuka, ale jak już się jej nauczysz, drzewka będą rosły zdrowiej i lepiej owocowały. Oto kilka podstawowych technik ciecia drzew owocowych:

Cięcie młodych pędów

• Tnij skośnie, mniej więcej 5 mm nad pąkiem (oczkiem). Nie za wysoko, żeby nie zostawić kikuta, i nie za nisko, żeby nie uszkodzić pąka.
• Najwyższy punkt cięcia powinien być nad pąkiem, żeby woda spływała na bok, a nie zalewała oczka.
• Patrz, w którą stronę skierowany jest ostatni pąk – powinien być na zewnątrz korony, żeby nowe pędy rosły na boki, a nie do środka. Dzięki temu drzewo się nie zagęści.
• Wyjątek: W drzewkach kolumnowych zostawiamy pąk skierowany do środka, bo chcemy, żeby rosły wąsko i gęsto.

Cięcie grubszych konarów

Żeby gruba gałąź nie oderwała się pod własnym ciężarem i nie porwała kory, przycinaj w 3 krokach:

1. Podetnij od dołu – kilka centymetrów dalej niż miejsce, w którym chcesz ostatecznie ciąć. Nacięcie do połowy zabezpieczy przed oderwaniem.
2. Odetnij od góry – teraz tnij kawałek dalej, aż gałąź odpadnie.
3. Docinanie na obrączkę – zostawiony kikut tnij przy nasadzie, tuż za zgrubieniem (obrączką). To naturalne miejsce gojenia – dzięki temu rana szybciej się zabliźni.

O czym jeszcze pamiętać

• Używaj ostrych narzędzi – tępe sekatory i piły szarpią drewno, co utrudnia gojenie. Dezynfekuj narzędzia przed cięciem i po przejściu do kolejnego drzewa, aby zapobiec przenoszeniu chorób.​
• Duże rany smaruj maścią ogrodniczą, co przyspieszy gojenie i ochroni przed patogenami
• Przycinaj w suchy dzień, najlepiej wczesną wiosną, zanim drzewo ruszy z sokami, oraz zmniejszyć ryzyko infekcji grzybowych

Dobrze przycięte drzewo to zdrowe drzewo – nie zagęści się za bardzo, nie będzie łamało się pod ciężarem owoców i odpłaci się pięknym plonem! 🍏✂️

Wilki na drzewach owocowych – jak je rozpoznać i przycinać?

Wilki to zmora każdego sadownika i ogrodnika, który chce uzyskać zdrowe, dorodne owoce. Ale czym dokładnie są wilki na drzewach owocowych i jak je prawidłowo usuwać?

Jak wyglądają wilki na drzewach owocowych?

Wilki to silne, pionowo rosnące pędy, które wyrastają z konarów lub przewodnika drzewa. Potrafią osiągnąć nawet 1,5 metra w jeden sezon, a ich wzrost jest szczególnie intensywny na żyznych glebach i drzewach rosnących na silnych podkładkach. Najczęściej pojawiają się na jabłoniach, gruszach i śliwach.

Dlaczego wilki są problemem?

• Zabierają drzewu składniki odżywcze potrzebne do wzrostu i owocowania.
• Zacieniają koronę, co wpływa na gorsze wybarwienie i dojrzewanie owoców.
• Konkurują z owocami, przez co plony mogą być mniejsze i mniej smaczne.
• Zagęszczają koronę, utrudniając dostęp światła i cyrkulację powietrza, co sprzyja chorobom grzybowym.

Jak przycinać wilki na drzewach owocowych?

Wilki trzeba usuwać regularnie, najlepiej dwa razy w roku:

1. Zimowe cięcie zasadnicze – główne cięcie, podczas którego wycinamy większość wilków. Można je przeprowadzić późną zimą lub wczesną wiosną, zanim drzewo rozpocznie wegetację.
2. Cięcie letnie – pozwala osłabić wzrost nowych wilków. Im później je usuniemy, tym wolniej będą odrastały w kolejnym sezonie.

Jak ciąć wilki?

• Najlepiej usuwać je u nasady, nie zostawiając długich kikutów, które mogą wypuścić kolejne pędy.
• Jeśli drzewo jest bardzo silne i wytwarza dużo wilków, można niektóre zostawić i jedynie je skrócić – wtedy będą owocować zamiast wypuszczać kolejne silne przyrosty.
• Najgrubsze wilki wycinamy w całości, bo nigdy nie będą owocować.
• Mniejsze można lekko przygiąć i skrócić, aby w przyszłości zamieniły się w owocujące gałązki.

Usuwanie wilków to kluczowy zabieg pielęgnacyjny w sadzie. Jeśli tego nie zrobimy, drzewo będzie inwestować energię w bezwartościowe pędy zamiast w owoce. Regularne cięcie pozwala utrzymać przejrzystą koronę, lepsze nasłonecznienie owoców i większe plony. Warto więc pamiętać o przycinaniu zarówno zimą, jak i latem, aby drzewo rozwijało się równomiernie i zdrowo. 🌳✂️

Przycinanie drzew owocowych to trochę jak rzeźbienie – na początku może wydawać się trudne, ale z każdym kolejnym cięciem nabierasz wprawy. A najlepsze jest to, że Twoja praca nie pójdzie na marne! Pamiętaj, że regularne i prawidłowe cięcie drzew owocowych to inwestycja w ich zdrowie i obfite plony. Za rok, dwa, spojrzysz na swoje dorodne jabłka, soczyste śliwki czy pachnące gruszki i pomyślisz: „Dobra robota!”. No to co, sekator w dłoń i do dzieła! 🌿✂️🍏